Zeytin Türleri

Zeytin Türleri

ZEYTİN TÜRLERİ

Türkiye, dünya zeytin üreticisi ülkeler arasında ağaç varlığı yönünden 5. Sırada, üretim bakımından ise 4. Sıradadır. Ülkemiz, dünya zeytin piyasasında sayılı ülkeler içinde yer almakta ve değişik bölgelerde farklı türlerde zeytin yetiştirilmektedir. Yetiştiği bölgelere nazaran zeytin türleri ve özellikleri şöyledir:

Çeşit Adı: Edremit (Ayvalık)

Sinonim: Edremit Yağlık, Şakran, Midilli, Ada zeytini

Yetiştiği Bölgeler: Çanakkale, Ege Bölgesi Körfez yöresi, İzmir, İçel, Antalya, Adana, Kahramanmaraş ve Mardin’e kadar uzanmaktadır.

Toplam ağaç sayısının %19’unu, Ege Bölgesinin %25,3’ünü oluşturur. Yağı kimyasal ve duyusal özellikleri yönünden birinci sırada yer alır. Bölgesinde yağlık olarak değerlendirilir. İyi bakım şartlarında kuvvetli gelişir, Meyve orta büyüklükte, Orta derecede periyodisite gösterir, Mekanik hasada uygun yapıya sahip, Verimi iyi, Kendine verimli, Soğuğa kısmen dayanıklıdır, Çelikle çoğaltılır.

Çeşit Adı: Büyük Topak Ulak

Sinonim: Topak Aşı Tarsus

Yetiştiği Bölgeler: İskenderun, Anamur, Erdemli, Tarsus, Seyhan, Sütçüler-Isparta.

Akdeniz Bölgesi’nde ortalama 300.000 ağaç var. Etli ve leziz olduğundan, yeşil çizme zeytin olarak iyidir. Bu zeytin iyi bakım şartlarında kuvvetli gelişir, Meyve iri, Periyodisite gösterir, Hasatta meyve rahat berelenebilir, Verimli, Soğuğa ve kurağa aşırı duyarlı değil, Aşı ile çoğaltılır.

Çeşit Adı: Çakır

Yetiştiği Bölgeler: İzmir

İzmir ve yöresi : Çakır zeytin yağlık bir çeşittir. Yağı kimyasal ve duyusal özellikleri yönünden Ayvalık, Memecik, Memeli ve Erkence’den sonra 5. Sıradadır. Yeşil sofralık zeytin olarak da değerlendirilebilir. Çok kuvvetli gelişir, Meyve orta büyüklükte, Şiddetli periyodisite gösterir, Meyvenin tutunması güçlü olduğundan hasadı zor olsa gerek, Erken meyveye yatar, verimlidir, Kısmen kendine verimlidir,Aşı ve çelikle çoğaltılır.

Çeşit Adı: Çekişte

Sinonim: Kırma, Memeli

Yetiştiği Bölgeler: Ödemiş, İzmir’in Kiraz, Torbalı ve Ödemiş ilçeleri, Aydın’ın Nazilli, Sultanhisar ve Yenipazar ilçeleri. 1,3 milyon zeytin ağaç sayısı ile toplamın %1,5’ini oluşturur. Genelde yetiştirildiği yerlerde yeşil kırma zeytin olarak değerlendirilir. Çok kuvvetli gelişir, Meyve iri, İyi bakım şartlarında tertipli ürün verebilir, Verimli, Soğuğa karşı duyarlı bir zeytin değildir, Aşı ve çelikle çoğaltılır.

Çeşit Adı: Çelebi

Sinonim: İznik Çelebi

Yetiştiği Bölgeler: İznik, Bursa’nın Gemlik, İznik, Orhangazi, Kocaeli’nin Merkez, Gölcük ve Bilecik’in Merkez, Osmaneli, Gölpınarı ilçeleri.

400.000 civarında zeytin ağaç sayısı ile Marmara Bölgesi’nin %5’ini oluşturur. Yeşil sofralık zeytin olarak değerlendirilir. Orta kuvvette gelişir, Meyve çok iri, Kısmen periyodisite gösterir, Orta düzeyde verimlidir, Soğuğa karşı aşırı duyarlı bir zeytin değildir, Aşı ile çoğaltılır.

Çeşit Adı: Çilli

Sinonim: Tekir, Provens, Goloz

Yetiştiği Bölgeler: Kemalpaşa, İzmir’in Bornova, Kemalpaşa, Manisa’nın Turgutlu ilçeleri.

Toplam zeytin ağaç sayısı 70.000 adettir. Çoğaltma sorunu var. Küçük çekirdekli ve etli olan zeytin meyveleri yeşil sofralık zeytin olarak değerlendirmeye uygundur. Çok güçlü gelişir, Meyve iri, Periyodisite gösterir, Verimi iyi Hasatta meyve rahat berelenebilir Kısmen kendine verimlidir, Soğuğa karşı aşırı duyarlı bir zeytin değildir, Aşı ile çoğaltılır

Çeşit Adı: Domat zeytin

Sinonim: Akhisar

Yetiştiği Bölgeler: Manisa’nın Akhisar, Turgutlu, Saruhanlı, İzmir’in Merkez, Kemalpaşa, Selçuk, Aydın’ın Merkez, Söke, Karacasu, Kuyucuk ilçeleri.

Toplam zeytin ağaç sayısının %1,4’nü oluşturur. Yeşil sofralık zeytin özellikle dolgu zeytini olarak değerlendirilir İyi bakım şartlarında güçlü gelişir, Meyve iri, İyi bakım koşullarında tertipli ürün verir, zeytin verimli olup Erken meyveye yatar, Geç sulamalarda soğuğa karşı kırılgandır, Aşı ile çoğaltılır.

Çeşit Adı: Edincik Su

Sinonim: Erdek su, Su zeytini

Yetiştiği Bölgeler: Edincik, Balıkesir’in Bandırma, Edincik ve Erdek ilçeleri.

Toplam zeytin ağaç sayısı 30.000 adettir. Siyah sofralık zeytin olarak değerlendirilir. Su oranı yüksek yağ oranı düşüktür. Orta kuvvette gelişir, Meyve iri, Periyodisite gösterir, zeytin verimi orta düzeydedir, Hasatta meyve kolay berelenebilir, Aşı ve çelikle çoğaltılır.

Çeşit Adı: Eğriburun

Sinonim: Nizip

Yetiştiği Bölgeler: Gaziantep’in Nizip, Hatay’ın İskenderun, Şanlıurfa’nın Halfeti ilçeleri.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde zeytin ağaç sayısı 300.000 adettir. Siyah ve yeşil sofralık zeytin olarak değerlendirilir. Zeytin Orta kuvvette gelişir,Meyve ufak, Periyodisite gösterir, fazlaca verimlidir, -7oC’de dallar zarar görür, Aşı ve çelikle çoğaltılır.•

Çeşit Adı: Erkence

Sinonim: İzmir yağlık, Yerli yağlık

Yetiştiği Bölgeler: İzmir

İzmir çevresi. Toplam zeytin ağaç varlığının %3,5’ini oluşturmaktadır. Yaklaşık 3 milyon tane zeytin ağacı bulunmaktadır. Aslına bakılırsa  yağlık zeytin olarak değerlendirilir. Yağ özellikleri Çakır’dan önce gelir. Nemli bölgelerde Phoma oleae mantarı nedeniyle hurma oluşumu olur; meyvenin acılığı gider ve doğrudan yeme olumuna gelir. İyi bakım şartlarında oldukca kuvvetli gelişir, Meyve orta iriliktedir, Şiddetli periyodisite gösterir, zeytin verimi orta düzeydedir, Kısmen kendine verimlidir, Meyvelerin tutunma kuvveti zayıf olup, zeytin hasat öncesi erken döküm sorundur. Zeytin aşı ve çelikle çoğaltılır.

Çeşit Adı: Gemlik

Sinonim: Triliye, Kaplık, Kıvırcık, Kara

Yetiştiği Bölgeler: Gemlik Bursa, Tekirdağ, Kocaeli, Bilecik, Kastamonu, Zonguldak, Sinop, Samsun, Trabzon, Balıkesir, İzmir, Manisa, Aydın, İçel, Adana, Antalya, Adıyaman ilerini içine alan çok geniş bir coğrafyada yetiştirilir.

Marmara Bölgesi’ndeki ağaç varlığının %80’ini, toplam ağaç sayısının %11’ini oluşturur. Sayı bakımından Memecik ve Ayvalık zeytin çeşitlerinden sonra 3. Sırada yer alır. Orta kuvvette gelişir. Meyve orta iriliktedir. İyi bakım şartlarında zeytin düzenli ürün verir, Verimlidir, Kısmen kendine verimlidir, Soğuğa karşı kısmen dayanıklıdır, Çelikle çoğaltılır.

Çeşit Adı: Halhalı

Sinonim: Derik

Yetiştiği Bölgeler: Mardin, Hatay, Gaziantep, Kahramanmaraş

Coğrafi dağılım alanı içinde 2 milyon civarında ağaç bulunmaktadır. Yeşil kırma zeytin olarak bölgede tüketilmekte, geri kalan zeytin komşu Arap ülkelerine ihraç edilmektedir Siyah sofralık zeytin veya yağlık zeytin olarak da değerlendirilmektedir.Orta kuvvette gelişir, meyveleri orta iriliktedir, Verimi orta düzeydedir, kuvvetli periyodisite gösterir, zeytin soğuğa karşı aşırı duyarlı değildir, Aşı ve çelikle çoğaltılır.

Çeşit Adı: İzmir sofralık

Sinonim: İzmir

Yetiştiği Bölgeler: İzmir civarı

Yeşil sofralık zeytin olarak değerlendirilir. Orta kuvvette gelişir, zeytin meyveleri çok iridir, Çok şiddetli periyodisite gösterir, zeytin verimi düşüktür, Kendine kısırdır, Hasatta meyve kolay veremeyebilir, Çelikle çoğaltılır.

Çeşit Adı: Kalembezi

Sinonim: Nizip

Yetiştiği Bölgeler: Gaziantep’in Nizip ilçesi ve Kilis.

İrili ufaklı ve yağ bakımından zengin meyveleri ile yağlık zeytin olarak değerlendirilir. İklime bağlı olarak hurma oluşturabilir. İri meyveleri siyah sofralık zeytin olarak değerlendirilir. Orta kuvvette gelişir, Meyveleri çok küçüktür, Periyodisite gösterir, zeytin verimli, Soğuğa hassas, aşırı kuraklıkta meyve kalitesi düşer, Aşı ve çelikle çoğaltılır.

Author Info

Coşar Zeytincilik

No Comments

Comments are closed.